Strata

1. Strata là gì?

Strata là một chương trình miễn phí, mã nguồn mở (giấy phép MIT) giúp bạn chạy một mô hình AI cỡ lớn ngay trên máy tính chơi game của mình, không cần thuê máy chủ và không cần trả phí thuê bao hằng tháng. Mô hình mà Strata chạy là Qwen3.8-Flash-Next của nhóm Qwen. Theo tài liệu của dự án, đây là mô hình có khoảng 125 tỷ tham số, thường phải chạy trên máy chủ đắt tiền. Strata chia việc cho cả card đồ họa, RAM, bộ xử lý và ổ SSD để nó vừa với một máy tính cá nhân.

Chạy xong, bạn có một khung chat trong trình duyệt (địa chỉ http://127.0.0.1:8080, chỉ mở trên máy bạn). Bạn hỏi đáp, nhờ viết bài, viết code, hoặc nhờ đọc ảnh nếu bật tùy chọn đọc ảnh. Theo tài liệu, mọi thứ chạy trên máy và không gửi nội dung đi đâu. Cuộc trò chuyện chỉ được lưu trong trình duyệt của bạn.

Hợp với bạn nếu:

• Bạn có máy tính để bàn hoặc laptop chơi game với card đồ họa rời đủ mạnh (xem mục 2) và nhiều RAM.
• Bạn muốn dùng AI mạnh mà dữ liệu không rời khỏi máy, hoặc không muốn trả phí thuê bao hằng tháng cho dịch vụ AI.
• Bạn không ngại tải một lần khoảng 70 GB và chờ vài phút mỗi lần khởi động.

Chưa hợp nếu:

• Máy bạn là laptop văn phòng, máy chỉ có card đồ họa tích hợp (onboard), hoặc card dưới 12 GB bộ nhớ đồ họa (VRAM). Tài liệu ghi card AMD tích hợp không được hỗ trợ. Với card NVIDIA 8 GB, tài liệu nói vẫn chạy được nhưng chậm.
• Máy bạn dưới 32 GB RAM.
• Bạn dùng macOS. Tài liệu chỉ nói về Windows và Linux.
• Bạn cần mô hình nhanh và gọn như ChatGPT trên điện thoại. Đây là chương trình nặng, mỗi lần mở máy phải nạp mô hình lên.

Lưu ý: Mọi con số tốc độ trong tài liệu của dự án là do chính tác giả đo trên máy của họ (ví dụ card RTX 5070 12 GB, RAM 64 GB). Máy bạn có thể nhanh hoặc chậm hơn.

2. Cần chuẩn bị gì?

Theo tài liệu chính thức:

Thành phần	Yêu cầu
Card đồ họa	NVIDIA GeForce RTX dòng 20, 30, 40 hoặc 50; hoặc AMD Radeon RX 7900 XT/XTX, RX 7800 XT / 7700 XT, RX 9060 XT, RX 9070 / 9070 XT, Radeon AI PRO R9700, RX 6800 / 6900. Cần từ 12 GB VRAM
RAM	Từ 32 GB. Bản 64 GB chạy được mọi cỡ mô hình
Ổ đĩa	Khoảng 80 GB còn trống. Nên dùng SSD, tốt nhất NVMe, vì lần khởi động đầu nhanh hơn nhiều
Hệ điều hành	Windows 10 / 11 hoặc Linux
Driver đồ họa	NVIDIA: bản 580 trở lên (tải ở https://www.nvidia.com/drivers hoặc ứng dụng NVIDIA App). AMD trên Windows: AMD Software Adrenalin Edition mới ở https://www.amd.com/en/support
Bộ xử lý	Chip x86-64 hỗ trợ AVX2 (hầu hết CPU Intel/AMD trong khoảng 8 năm gần đây)

Bạn không cần tự cài Python hay công cụ lập trình. Tài liệu nói trình cài đặt tự lo Python, động cơ chạy mô hình (engine) và mô hình. Việc duy nhất bạn phải làm trước là cập nhật driver card đồ họa.

Không cần tài khoản, không cần khóa API, không mất tiền. Việc cần mạng chỉ là tải chương trình và mô hình lần đầu.

Cách xem máy có đủ điều kiện không (Windows): bấm chuột phải thanh Taskbar, mở Task Manager (Trình quản lý tác vụ). Tab Performance (Hiệu suất) cho thấy RAM và GPU. Ở mục GPU, dòng "Dedicated GPU memory" là VRAM.

3. Cài đặt từng bước

Bản mới nhất lúc viết là v0.1.41 (đăng ngày 8/10/2026); dự án cập nhật rất thường xuyên. Hướng dẫn dưới đây dành cho Windows. Linux có lệnh tương đương, ghi ở cuối mục.

Bước 1: Cập nhật driver card đồ họa

Cập nhật driver NVIDIA (bản 580 trở lên) hoặc AMD Adrenalin theo link ở mục 2, rồi khởi động lại máy nếu trình cài driver yêu cầu. Nếu driver NVIDIA quá cũ, Strata sẽ báo lỗi ngay ở bước chạy.

Bước 2: Tải Strata về

Mở trang https://github.com/Niko1221/Strata, bấm nút xanh Code, chọn Download ZIP. Hoặc tải trực tiếp: https://github.com/Niko1221/Strata/archive/refs/heads/main.zip

Đây là file nén chứa các tập lệnh cài đặt, chưa phải mô hình AI (mô hình sẽ tải ở bước sau). Chỉ tải từ đúng trang của Niko1221/Strata này, tránh các trang lạ giả mạo.

Bước 3: Giải nén

Bấm chuột phải file ZIP vừa tải, chọn Extract All… (Giải nén tất cả) và chọn một thư mục dễ nhớ, ví dụ D:\Strata. Nên chọn ổ còn trống nhiều, vì mô hình sẽ được lưu trong thư mục Strata-data ngay cạnh thư mục Strata, dung lượng 70 đến 120 GB.

Bạn thấy thư mục có các file như START-HERE.bat, UPDATE.bat là đúng.

Bước 4: Chạy trình cài đặt

Bấm đúp file START-HERE.bat. Cửa sổ dòng lệnh đen hiện ra và hỏi vài câu:

• Dùng mô hình nào, cỡ nào.
• Cho mô hình nhớ bao nhiêu văn bản cùng lúc (gọi là "context").
• Có cho mô hình đọc ảnh không.

Cứ bấm Enter ở mỗi câu là chọn phương án được đề nghị cho máy bạn. Trình cài đặt tự nhận ra card NVIDIA hay AMD và chọn đúng động cơ.

Nếu Windows chặn một file vì chưa được ký (Smart App Control), xem mục 5 trước khi làm tiếp.

Sau đó chương trình tải mô hình, khoảng 70 GB cho các cỡ nhỏ (có cỡ lớn hơn, đến hơn 90 GB). Việc này mất nhiều thời gian tùy mạng. Nếu bị ngắt, chạy lại START-HERE.bat, nó tiếp tục từ chỗ đang dở.

Bước 5: Chờ mô hình khởi động

Khi tải xong, Strata tự khởi động mô hình. Trong 1 đến 3 phút (lần đầu có thể lâu hơn), máy có thể chậm hoặc đơ. Lý do theo tài liệu: Strata nạp 35 đến 55 GB vào RAM. Đây là bình thường. Đừng đóng cửa sổ. Cửa sổ sẽ cho biết nó đang làm gì.

Khi xong, trình duyệt tự mở trang Strata ở http://127.0.0.1:8080. Bạn thấy giao diện có tab Chat, Monitor và About là thành công.

Bước 6 (không bắt buộc): Cài trên Linux

Trên Linux, trong thư mục Strata, chạy lệnh sau. Ubuntu 22.04 và 24.04 được cài tự động đầy đủ.

./setup.sh

4. Dùng lần đầu

1. Trong trình duyệt, mở http://127.0.0.1:8080 nếu nó chưa tự mở.
2. Ở tab Chat, gõ một câu hỏi ngắn, ví dụ "Viết giúp tôi một email xin nghỉ phép hai ngày." Câu trả lời hiện dần theo từng chữ.
3. Ở khung chat có menu chọn mức suy nghĩ: off (tắt), low, medium, high. Tắt thì trả lời nhanh nhất, mức high hợp với câu hỏi khó.
4. Muốn mô hình đọc ảnh, lúc cài phải trả lời "có" ở câu hỏi về ảnh. Sau đó bấm Picture trong khung chat. Với card AMD trên Windows, tài liệu ghi việc đọc ảnh chưa chạy được.
5. Tab Monitor cho xem mô hình và mức dùng GPU, CPU, RAM theo thời gian thực.
6. Lần sau, bấm đúp START-HERE.bat là chạy lại. Theo tài liệu, mô hình nạp xong sau khoảng 30 đến 90 giây và không tải gì lần nữa. Đóng cửa sổ dòng lệnh là dừng mô hình.

Nếu bạn dùng trình trợ lý lập trình hoặc ứng dụng khác, có thể trỏ nó vào địa chỉ http://127.0.0.1:8080/v1 (kiểu "OpenAI-compatible"), khóa API nhập gì cũng được. Phần này dành cho người rành kỹ thuật, bạn có thể bỏ qua.

Bảo mật: Mặc định Strata chỉ mở trên máy bạn. Đừng mở cho điện thoại hoặc máy khác (tùy chọn --host 0.0.0.0) nếu không đặt khóa bảo vệ. Tài liệu dặn luôn đặt khóa khi mở ra ngoài.

5. Lỗi thường gặp và cách sửa

Máy đơ, rất chậm khi vừa khởi động lần đầu Nguyên nhân: Strata đang nạp 35 đến 55 GB vào RAM. Cách sửa: chờ, đừng đóng cửa sổ. Nếu quá 10 phút vẫn đơ, khởi động lại máy, đóng bớt chương trình khác (nhất là trình duyệt, vì chúng ăn nhiều RAM) rồi chạy lại. Nếu vẫn bị, chạy SETUP.bat và chọn cỡ nhỏ hơn (Q2_0 hoặc IQ2_XS).

Báo driver NVIDIA quá cũ Cập nhật driver (NVIDIA App hoặc https://www.nvidia.com/drivers), khởi động lại máy, chạy lại START-HERE.bat.

Báo "Windows blocked the Strata engine… Smart App Control" Trên Windows 11 mới cài, tính năng Smart App Control chặn chương trình chưa ký. Theo tài liệu, hai file strata.exe và strata-vision.exe của dự án chưa được ký. Cách sửa chính thức: tắt Smart App Control ở Windows Security > App & browser control > Smart App Control settings. Hãy cân nhắc: tài liệu ghi một khi tắt sẽ không bật lại được nếu không cài lại Windows. Nếu chỉ bộ đọc ảnh bị chặn, bạn có thể chạy START-HERE.bat --setup --vision no để tắt đọc ảnh và giữ nguyên Smart App Control.

Báo "port 8080 is already in use" Thường là Strata đang chạy rồi, hãy tìm cửa sổ của nó. Nếu một chương trình khác dùng cổng này, chạy START-HERE.bat --port 8081.

Rất chậm, đèn ổ cứng nháy liên tục, hoặc báo "the engine stopped unexpectedly" Máy hết RAM trống. Đóng bớt chương trình, hoặc chọn cỡ nhỏ hơn. Với lỗi "engine stopped", chỉ cần gửi lại tin nhắn, Strata tự khởi động lại động cơ.

Báo nội dung vượt quá context Cuộc trò chuyện dài hơn giới hạn đã chọn. Mở chat mới, hoặc chạy SETUP.bat và chọn context lớn hơn.

Tải dở dang bị dừng Chạy lại START-HERE.bat, nó tiếp tục từ chỗ dừng.

Nếu vẫn kẹt, xem mục xử lý sự cố của dự án: https://github.com/Niko1221/Strata/blob/main/docs/TROUBLESHOOTING.md

6. Gỡ cài đặt và cập nhật

Cập nhật: đóng cửa sổ Strata, rồi bấm đúp UPDATE.bat. Nó cập nhật chương trình mà không khởi động mô hình và không tải lại mô hình. Nếu bạn tải bằng file ZIP (không dùng Git), tài liệu nói UPDATE.bat không tự tải được, bạn cần tải ZIP mới, giải nén ở bất kỳ đâu rồi chạy START-HERE.bat. Mô hình nằm trong thư mục Strata-data cạnh thư mục Strata nên bản mới tự tìm thấy, không phải tải lại.

Gỡ: Strata không có trình gỡ riêng. Đóng cửa sổ Strata, rồi xóa hai thứ: thư mục Strata (chứa chương trình, .venv, engine) và thư mục Strata-data cạnh nó (chứa mô hình 70 đến 120 GB). Tài liệu cũng ghi vị trí thư mục dữ liệu trong file %APPDATA%\Strata\settings.json; bạn có thể xóa thư mục %APPDATA%\Strata nếu muốn dọn sạch. Các cuộc chat nằm trong bộ nhớ của trình duyệt, xóa dữ liệu trang 127.0.0.1:8080 trong cài đặt trình duyệt là hết.

7. Câu hỏi hay gặp

Có mất tiền không? Không. Strata và mô hình được cung cấp miễn phí. Chủ dự án có nút ủng hộ tự nguyện (Buy Me A Coffee), không bắt buộc. Giấy phép của Strata là MIT; một số thành phần và mọi mô hình có giấy phép riêng, xem https://github.com/Niko1221/Strata/blob/main/docs/HOW_IT_WORKS.md#license nếu bạn định dùng cho mục đích thương mại.

Có cần mạng không? Chỉ để tải chương trình, động cơ và mô hình lần đầu. Sau khi mọi thứ đã tải, trò chuyện chạy trên máy bạn.

Dữ liệu có bị gửi đi đâu không? Theo tài liệu của dự án, không: "không có gì rời khỏi máy". Đây là lời của dự án, tôi không tự kiểm tra bằng cách theo dõi mạng.

Máy yếu có chạy được không? Chưa chắc. Cần card đồ họa rời từ 12 GB VRAM và RAM từ 32 GB. Tài liệu có ghi các cấu hình thử nghiệm cho card cũ hơn và CPU cũ, nhưng chạy chậm và do cộng đồng tự thử.

Chạy trên Mac được không? Tài liệu chỉ hỗ trợ Windows và Linux.