Handy

1. Handy là gì?

Handy là một ứng dụng miễn phí cho máy tính (Windows, macOS, Linux) giúp bạn nói thay vì gõ. Bạn bấm một phím tắt, nói, rồi nhả phím. Vài giây sau, câu bạn vừa nói hiện thành chữ ngay trong ô bạn đang gõ: Word, trình duyệt, tin nhắn, ghi chú, khung chat AI... Việc chuyển giọng thành chữ chạy ngay trên máy của bạn, nên theo tài liệu của dự án, giọng nói không bị gửi lên đám mây.

Nó thay cho các dịch vụ gõ bằng giọng nói tính phí theo tháng. Handy là mã nguồn mở, giấy phép MIT, không có gói trả phí trong ứng dụng.

Hợp với bạn nếu:

• Bạn gõ chậm hoặc mỏi tay, muốn đọc cho máy chép lại.
• Bạn không muốn gửi giọng nói của mình cho một dịch vụ trên mạng.
• Bạn muốn một công cụ đơn giản: một phím tắt, một việc.

Chưa hợp nếu:

• Bạn chỉ có điện thoại. Handy là ứng dụng cho máy tính, không có bản Android hay iPhone.
• Bạn cần phiên âm cuộc họp có tách người nói hoặc xuất phụ đề cho video. Handy chỉ chép lời nói vào ô văn bản.
• Bạn cần độ chính xác tuyệt đối cho tiếng Việt có nhiều giọng địa phương. Chất lượng phụ thuộc vào mô hình bạn chọn, bạn nên tự thử (xem mục 4).

2. Cần chuẩn bị gì?

• Một máy tính: Windows, macOS hoặc Linux. Dự án có bản cài cho Windows (x64 và arm64), macOS (chip Intel và chip Apple) và Linux (.deb, .rpm, AppImage).
• Micro: micro có sẵn trong laptop là đủ. Nếu dùng tai nghe Bluetooth trên Mac, xem mục lỗi thường gặp.
• Dung lượng cho mô hình giọng nói. Lần đầu bạn sẽ tải một "mô hình" (tệp dữ liệu giúp máy nhận ra lời nói). Dự án liệt kê kích thước các mô hình Whisper: Small khoảng 487 MB, Medium khoảng 492 MB, Large khoảng 1,1 GB, Turbo khoảng 1,6 GB. Dự án cũng có mô hình Parakeet được tối ưu cho CPU, chạy tốt kể cả khi máy không có card đồ họa. Hãy để trống vài GB ổ đĩa.
• Mạng chỉ cần lúc tải ứng dụng và tải mô hình lần đầu. Sau đó dự án cho biết ứng dụng chạy hoàn toàn offline.
• Không cần tài khoản, không cần khóa API, không mất tiền.

3. Cài đặt từng bước

Bước 1: Tải bản cài

Vào trang tải chính thức https://handy.computer hoặc trang Releases của dự án https://github.com/cjpais/Handy/releases và chọn đúng tệp cho máy của bạn (bản mới nhất lúc viết là v0.9.7):

Máy của bạn	Tệp cần tải
Windows thông thường (Intel/AMD)	tệp có đuôi x64-setup.exe (hoặc x64_en-US.msi)
Windows chip ARM	tệp có đuôi arm64-setup.exe
Mac chip Apple (M1, M2, M3...)	tệp aarch64.dmg
Mac chip Intel	tệp x64.dmg
Ubuntu/Debian	tệp .deb

Không chắc máy mình thuộc loại nào? Phần lớn máy Windows là loại thông thường (x64). Trên Mac, bấm biểu tượng quả táo, chọn "About This Mac": nếu thấy chữ "Apple M..." là chip Apple.

Bước 2: Cài ứng dụng

Windows: bấm đúp tệp .exe vừa tải và làm theo màn hình. Nếu Windows hiện cảnh báo vì ứng dụng tải từ ngoài cửa hàng, hãy chắc chắn bạn tải từ đúng hai trang chính thức ở trên rồi mới cho phép chạy.

macOS: mở tệp .dmg, kéo biểu tượng Handy vào thư mục Applications.

Ubuntu/Debian: dự án khuyên cài tệp .deb bằng APT để các thư viện cần thiết được cài kèm. Mở Terminal tại thư mục chứa tệp tải về và gõ:

sudo apt install ./Handy_*.deb

Đừng dùng dpkg -i trừ khi bạn đã có sẵn thư viện. Nếu lỡ dùng và bị lỗi, chạy sudo apt --fix-broken install.

Cài nhanh bằng lệnh (không bắt buộc). README ghi hai cách do cộng đồng đóng gói, không phải do tác giả Handy duy trì: trên Mac brew install --cask handy, trên Windows winget install cjpais.Handy.

Bước 3: Mở Handy và cấp quyền

Mở Handy. Hệ điều hành sẽ xin quyền dùng micro và trợ năng (accessibility). Trợ năng là quyền để Handy tự dán chữ vào ô bạn đang gõ. Hãy cho phép cả hai. Trên macOS, nếu lỡ bấm không cho phép, vào System Settings, mục Privacy & Security để bật lại.

Bước 4: Chọn mô hình giọng nói

Vào phần cài đặt của Handy (mục Models) và tải một mô hình. Nếu máy yếu hoặc không có card đồ họa, thử mô hình Parakeet (theo dự án, tối ưu cho CPU và tự nhận ngôn ngữ). Nếu có card đồ họa, các mô hình Whisper sẽ tăng tốc bằng GPU khi máy hỗ trợ. Khi tải xong, mô hình hiện trạng thái "Downloaded".

Bước 5: Đặt phím tắt

Trong Settings, chọn phím tắt bạn thích. Có hai kiểu: giữ phím để nói rồi nhả để dừng, hoặc bấm một lần để bắt đầu và bấm lần nữa để dừng. Chọn tổ hợp phím không trùng với phần mềm khác bạn đang dùng.

4. Dùng lần đầu

1. Mở một ứng dụng có ô nhập chữ, ví dụ Notepad hoặc Ghi chú.
2. Bấm vào ô nhập chữ để con trỏ nhấp nháy.
3. Giữ phím tắt, nói một câu ngắn rõ ràng, rồi nhả phím.
4. Chờ một chút. Chữ sẽ tự hiện vào ô.

Nếu chữ không hiện nhưng bạn thấy bản chép trong mục History của Handy, xem phần lỗi dán nhầm bên dưới.

Về tiếng Việt: dự án mô tả Whisper là nhóm mô hình đa ngôn ngữ và Handy cho đổi ngôn ngữ trong cài đặt, nhưng README không cam kết độ chính xác riêng cho tiếng Việt. Hãy tự thử vài câu với mô hình Whisper cỡ Medium hoặc lớn hơn và chọn mô hình hợp với giọng của bạn.

5. Lỗi thường gặp và cách sửa

Dấu hiệu	Nguyên nhân	Cách sửa
Nhấn phím tắt nhưng không có gì xảy ra	Chưa cấp quyền micro hoặc trợ năng	Mở cài đặt quyền riêng tư của hệ điều hành, bật micro và trợ năng cho Handy, rồi mở lại ứng dụng
Chữ được chép đúng trong History nhưng dán ra nội dung cũ bạn đã copy	Ứng dụng nhận lệnh dán chậm hơn lúc Handy khôi phục clipboard (dự án ghi nhận ở issue #502)	Bấm Ctrl+Shift+D (Mac: Cmd+Shift+D) để mở mục Debug, thử "Reliable Paste (Beta)" trên Windows/macOS, hoặc tăng "Paste Delay (After)"
Mac dùng tai nghe Bluetooth bị nhỏ tiếng khi ghi âm	Bluetooth chuyển sang chế độ hai chiều khi dùng micro của tai nghe	Giữ tai nghe làm nơi phát âm thanh, chọn micro của Mac hoặc micro rời trong Handy
Phím tắt có phím fn/Globe không chạy trên Mac	Phím này chỉ hoạt động với bàn phím Apple	Dùng tổ hợp ctrl, option, shift, command thay thế
Linux không gõ được chữ vào ô	Thiếu công cụ nhập liệu cho màn hình của bạn	X11: sudo apt install xdotool. Wayland: sudo apt install wtype (hoặc dotool)
Linux không mở được, báo thiếu libgtk-layer-shell.so.0	Thiếu thư viện chạy	Ubuntu/Debian: sudo apt install libgtk-layer-shell0
Không tải được mô hình (mạng công ty, proxy)	Mạng chặn tải tự động	Làm theo mục "Manual Model Installation" trong README chính thức: tải tệp mô hình bằng trình duyệt và đặt vào thư mục models của Handy

6. Gỡ cài đặt và cập nhật

• Cập nhật: tải bản mới ở trang Releases rồi cài đè lên bản cũ. Lưu ý các gói Homebrew và winget do cộng đồng duy trì nên có thể chậm hơn bản mới nhất.
• Gỡ cài đặt: gỡ như mọi ứng dụng khác (Windows: Settings > Apps; Mac: kéo Handy từ Applications vào thùng rác; Linux: dùng trình quản lý gói của bản phân phối).
• Xóa dữ liệu còn lại (mô hình đã tải, lịch sử): theo README, thư mục dữ liệu nằm ở ~/Library/Application Support/com.pais.handy/ (macOS), C:\Users\<tên bạn>\AppData\Roaming\com.pais.handy\ (Windows) hoặc ~/.config/com.pais.handy/ (Linux). Xóa thư mục này nếu bạn muốn dọn sạch.

7. Câu hỏi hay gặp

Handy có mất tiền không? Không. Ứng dụng miễn phí, mã nguồn mở, giấy phép MIT.

Có cần mạng không? Chỉ để tải ứng dụng và mô hình lần đầu. Sau đó nhận dạng giọng nói chạy trên máy bạn.

Giọng nói của tôi có bị gửi đi đâu không? Theo dự án, việc xử lý hoàn toàn cục bộ và không gửi dữ liệu lên đám mây.

Máy yếu có chạy được không? Dự án cung cấp mô hình Parakeet tối ưu cho CPU và nhiều cỡ Whisper để bạn chọn. Máy yếu nên chọn mô hình nhỏ và tự thử tốc độ.

Có dùng được trên điện thoại không? Không, Handy dành cho Windows, macOS và Linux.