PhotoCraft

1. PhotoCraft là gì?

PhotoCraft là một phần mềm chỉnh sửa ảnh miễn phí cho máy tính (Windows, macOS, Linux), có bố cục và phím tắt rất giống Adobe Photoshop: lớp ảnh (layer), mặt nạ, lớp chỉnh màu, hiệu ứng đổ bóng, chữ, vẽ hình, cọ vẽ, và mở được cả file PSD của Photoshop. Dự án tự giới thiệu là "bản dựng lại Photoshop từ đầu, viết bằng ngôn ngữ Rust, mã nguồn mở". Ứng dụng chạy ngay trên máy bạn, không cần đăng nhập, và theo tài liệu, tính năng chọn vùng thông minh cũng chạy trên máy, không gửi ảnh lên mạng. Giấy phép là MIT hoặc Apache-2.0 (bạn chọn một).

Hợp với bạn nếu:

• Bạn cần chỉnh ảnh cơ bản đến khá: cắt, ghép lớp, chỉnh sáng tối và màu, thêm chữ, xóa nền bằng công cụ chọn vùng, xuất PNG hoặc JPG, mà không muốn trả tiền thuê bao hàng tháng.
• Bạn đã quen Photoshop và muốn thử một lựa chọn miễn phí, vì menu, bảng điều khiển và phím tắt đặt đúng chỗ quen thuộc.
• Bạn cần mở hoặc sửa nhanh một file PSD mà máy chưa có Photoshop.

Chưa hợp nếu:

• Bạn cần thay Photoshop cho công việc chuyên nghiệp hằng ngày. Dự án nói thẳng PhotoCraft đang ở giai đoạn alpha sớm và "chưa phải bản thay thế Photoshop cho công việc chuyên nghiệp hằng ngày".
• Bạn cần các tính năng AI tạo ảnh (xóa vật thể bằng AI, tô màu AI, mở rộng ảnh bằng AI). Dự án ghi thiếu nhóm tính năng này, cùng khoảng 20 công cụ, phần chữ chuyên sâu và việc dùng plugin của Photoshop.
• Bạn muốn giao diện tiếng Việt. Theo ghi chú phát hành 0.3.0, giao diện có tiếng Nhật, Trung giản thể, Trung phồn thể, Tây Ban Nha, Nga và Séc, chưa có tiếng Việt. Mặc định là tiếng Anh.

2. Cần chuẩn bị gì?

• Máy tính Windows 10 trở lên (bản 64-bit x64 cho máy thông thường, có cả bản ARM và bản 32-bit), macOS (một bản chạy được cả chip Apple lẫn Intel) hoặc Linux. Có thêm bản chạy trên trình duyệt (web) nhưng bài này tập trung vào bản cài trên máy.
• Card đồ họa/GPU đời không quá cũ. Ứng dụng dùng GPU để hiển thị canvas qua DirectX 12, Metal hoặc Vulkan. Tài liệu không ghi cấu hình tối thiểu cụ thể, nên máy rất cũ hoặc không có GPU hỗ trợ có thể chạy chậm hoặc không mở được.
• Dung lượng ổ đĩa: file cài đặt .msi cho Windows khoảng 51 MB, file .dmg cho Mac khoảng 67 MB (số đo ngày 8/10/2026). Tài liệu không nêu dung lượng cần sau khi cài.
• Mạng chỉ để tải file cài đặt.
• Không cần tài khoản, không cần khóa API, không mất tiền.
• Không cần cài Git, Rust hay bất cứ công cụ lập trình nào nếu bạn dùng file cài đặt có sẵn (cách bên dưới).

3. Cài đặt từng bước

Cách dễ nhất là tải file cài đặt có sẵn ở trang phát hành chính thức: https://github.com/storytold/photocraft/releases. Bản mới nhất lúc viết là 0.3.0 (đăng ngày 7/10/2026). Tên file có số phiên bản, ví dụ photocraft-0.3.0-windows-x64.msi.

Lưu ý: Hãy luôn tải từ đúng trang trên của kho storytold/photocraft. Nhiều trang web lạ giả mạo phần mềm nổi tiếng để phát tán mã độc.

Trên Windows

Bước 1: Tải file cài đặt

Vào trang phát hành, kéo xuống mục Assets (các tệp đính kèm) của bản mới nhất. Với máy Windows thông thường (Intel hoặc AMD), chọn file có đuôi windows-x64.msi. Nếu máy dùng chip ARM (một số laptop Snapdragon), chọn windows-arm64.msi. Không chắc loại máy thì dùng bản x64.

Nếu bạn không muốn cài vào máy, có bản portable (windows-x64-portable.zip): giải nén ra là chạy được, và theo tài liệu thì cấu hình lưu ngay cạnh chương trình.

Bước 2: Chạy file cài đặt

Bấm đúp file .msi và làm theo các màn hình cài đặt. Bản cài này cài cho toàn máy (vào thư mục Program Files) nên Windows có thể hỏi quyền quản trị, bấm Yes. Nếu Windows SmartScreen hiện khung xanh "Windows protected your PC", bấm More info rồi Run anyway (chỉ làm khi file tải từ đúng trang phát hành ở trên).

Bước 3: Mở PhotoCraft

Cài xong, tìm PhotoCraft trong menu Start và mở. Bạn thấy cửa sổ trình chỉnh ảnh với thanh công cụ bên trái là thành công.

Trên macOS

Bước 1: Tải file đĩa

Chọn file macos-universal.dmg. Đây là một bản duy nhất chạy cho cả Mac chip Apple (M1, M2, M3…) và Mac Intel đời cũ.

Bước 2: Kéo vào Applications

Bấm đúp file .dmg, kéo biểu tượng PhotoCraft vào thư mục Applications. Theo tài liệu, bản đĩa này được ký bằng chứng chỉ nhà phát triển và được Apple kiểm tra (notarized), nên thường mở được bình thường. Nếu macOS vẫn chặn, mở System Settings › Privacy & Security, kéo xuống và bấm Open Anyway cho PhotoCraft.

Trên Linux

Dự án có nhiều kiểu gói cho cả máy x86_64 và ARM. Cách đơn giản nhất là AppImage (chạy ngay, không cần cài):

1. Tải file photocraft-0.3.0-linux-x86_64.AppImage từ trang phát hành.
2. Cho phép file chạy như một chương trình, rồi mở nó:

chmod +x photocraft-*.AppImage
./photocraft-0.3.0-linux-x86_64.AppImage

Cũng có gói .deb, .rpm và Flatpak. Với Flatpak, lệnh dưới đây lấy từ tài liệu của dự án (thay đúng tên file bạn tải):

flatpak install --user photocraft-0.3.0-linux-x86_64.flatpak
flatpak run ai.storyteller.photocraft

Cách khác: chạy bằng trình duyệt

Mỗi bản phát hành có file photocraft-web-0.3.0.zip là phiên bản chạy trong trình duyệt. Cách dùng phiên bản này dành cho người biết dựng máy chủ web, nên người mới hãy chọn file cài đặt ở trên.

Lưu ý: Mỗi bản phát hành có file SHA256SUMS.txt (dãy mã dùng để kiểm tra file tải về không bị sửa). Nếu muốn chắc chắn, so mã của file bạn tải với mã trong file đó.

4. Dùng lần đầu

Tên menu có thể đổi chút giữa các bản vì dự án đang cập nhật rất nhanh. Bạn có thể thử theo trình tự sau:

1. Mở một ảnh. Vào menu File, chọn mở file và chọn một tấm ảnh trên máy. Bạn thấy ảnh hiện giữa màn hình, bảng Layers (lớp) ở bên phải.
2. Chỉnh màu mà không làm hỏng ảnh gốc. Thêm một adjustment layer (lớp chỉnh màu) như Vibrance hoặc Curves từ menu Layer, kéo thanh trượt. Ảnh đổi màu ngay, nhưng điểm ảnh gốc không bị thay đổi: bạn tắt lớp đi là về như cũ.
3. Thêm chữ. Chọn công cụ Type (chữ) ở thanh bên trái, bấm lên ảnh và gõ. Bạn chỉnh được phông chữ, cỡ, màu ngay trong bảng Character.
4. Thử đổ bóng. Chọn lớp chữ, mở Layer Style và bật Drop Shadow. Chữ có bóng đổ là thành công.
5. Hoàn tác. Bấm Ctrl+Z (Mac: ⌘Z). Dự án nói mọi bước đều hoàn tác được và có bảng History liệt kê các bước.
6. Xuất ảnh. Dùng Export As để chọn định dạng (PNG, JPG, WebP…), chất lượng và kích thước, xem trước dung lượng rồi lưu. Có thêm Quick Export xuất PNG chỉ bằng một lần bấm. Mở file vừa lưu bằng trình xem ảnh của máy để kiểm tra.

Mẹo: nếu quen Photoshop, thử bảng lệnh nhanh bằng Ctrl+K (Mac: ⌘K) để tìm một chức năng theo tên.

5. Lỗi thường gặp và cách sửa

Dấu hiệu	Nguyên nhân	Cách sửa
Windows hiện màn hình xanh "Windows protected your PC" khi chạy file cài	SmartScreen cảnh báo file mới hoặc chưa đủ độ phổ biến	Bấm More info rồi Run anyway, chỉ khi file tải từ đúng trang phát hành
macOS báo không mở được app vì nhà phát triển không xác định	Cơ chế bảo vệ của macOS với app tải từ mạng	Vào System Settings › Privacy & Security, bấm Open Anyway cho PhotoCraft rồi mở lại
Linux: bấm đúp AppImage mà không chạy	File chưa có quyền chạy	Chạy chmod +x photocraft-*.AppImage rồi mở lại
Ứng dụng không mở, hiện cửa sổ trắng hoặc chậm bất thường	Card đồ họa hoặc driver quá cũ nên không dùng được DirectX 12, Metal hoặc Vulkan	Cập nhật driver card đồ họa và hệ điều hành. Nếu máy quá cũ, thử bản portable trên máy khác
Mở file PSD thấy lớp hoặc hiệu ứng hơi khác Photoshop	Dự án ghi rõ chưa tương thích hoàn toàn (đã kiểm với 307/309 file thử, và vẫn là bản alpha)	Giữ nguyên file gốc, lưu bản sao rồi làm việc trên bản sao. Thấy khác thường thì báo lỗi cho dự án
Ứng dụng đóng đột ngột	Đây là bản alpha, còn lỗi	Mở lại: theo ghi chú 0.3.0, tài liệu chưa lưu có thể được khôi phục. Hãy lưu thường xuyên
Gặp lỗi lạ khác	Bản alpha còn nhiều lỗi (trang dự án đang có nhiều báo lỗi mở)	Báo lỗi tại https://github.com/storytold/photocraft/issues, kèm hệ điều hành, kích thước ảnh, số lớp và ảnh chụp màn hình

6. Gỡ cài đặt / cập nhật

Cập nhật: Tài liệu không nêu mục "tự cập nhật". Cách chắc chắn là vào https://github.com/storytold/photocraft/releases, tải bản mới nhất và cài đè lên bản cũ. Bản này ra rất dày, nên nên cập nhật thường xuyên.

Gỡ cài đặt:

• Windows (bản .msi): vào Settings › Apps › Installed apps, tìm PhotoCraft và chọn gỡ cài đặt. Với bản portable, xóa thư mục đã giải nén.
• macOS: kéo PhotoCraft trong Applications vào Thùng rác.
• Linux: AppImage thì xóa file; gói .deb hoặc .rpm thì dùng trình quản lý gói của máy; Flatpak thì gỡ bằng flatpak uninstall ai.storyteller.photocraft.

Ảnh và file dự án của bạn nằm ở nơi bạn chọn khi lưu nên không bị mất khi gỡ app.

7. Câu hỏi hay gặp

PhotoCraft có miễn phí thật không? Theo kho mã nguồn, đây là phần mềm mã nguồn mở với giấy phép MIT hoặc Apache-2.0, không có gói trả phí được nhắc tới trong tài liệu.

Có thay được Photoshop không? Chưa. Dự án tự nhận đang ở giai đoạn alpha sớm, thiếu AI tạo ảnh, khoảng 20 công cụ và nhiều thứ chuyên sâu. Nó hợp để chỉnh ảnh thông thường và làm quen. Công việc quan trọng nên giữ sẵn phương án dự phòng.

Ảnh của tôi có bị gửi lên mạng không? Theo dự án, ứng dụng chạy ngoại tuyến ("offline") trên máy bạn và tính năng chọn vùng thông minh chạy tại máy, không cần đám mây hay tài khoản.

Đây có phải sản phẩm của Adobe không? Không. Dự án ghi rõ đây là phần mềm độc lập, không liên kết với Adobe, được viết lại từ đầu dựa trên tài liệu công khai.

Máy yếu có dùng được không? Tài liệu không ghi cấu hình tối thiểu, và dự án cũng đang tối ưu tốc độ. Máy có GPU hỗ trợ DirectX 12, Metal hoặc Vulkan sẽ chạy tốt hơn nhiều. Hãy thử trên ảnh nhỏ trước.